Hristiyanlık ve Veganizm

Yazar: Nezih Seven

[Aşağıda okuyacağınız yazı ilk kez Havari Fanzin‘de yayınlanmıştır.]

“Ah, hayır, bir ateist değilim, çünkü Tanrı’nın varolmadığını herhangi bir şekilde kanıtlayabileceğinize inanmıyorum. Kendimi muhtemelen Ortaçağ Kathar Dualisti olarak tanımlardım. Kilise 12. yüzyılda hepimizi öldürdüğünü sandı ama bazılarımız kaçıp kurtulduk [güler]… Hristiyan olduğumu söyleyebilirim, ama geleneksel bir Hristiyan değilim çünkü pek çok geleneksel Hristiyan inancına katılmıyorum. Ama İsa ve diğer dini liderler tarafından tebliğ edilen şiddetsizlik mesajına çok kuvvetli bir inanç besliyorum. Geçmişte pek çok dini lider şiddete karşı çıkmıştır. Ben de şiddete karşıyım. Veganlığımın ve bu konu hakkındaki görüşlerimin bununla fazlasıyla alakalı olduğunu düşünüyorum. Sizi Tekvin’in ilk bölümüne yöneltmek isterim: ‘Ve Allah dedi: İşte, bütün yeryüzü üzerinde olup tohum veren her sebzeyi, ve kendisinde ağaç meyvesi olup tohum veren her ağacı size verdim; size yiyecek olacaktır. Ve yerin her hayvanına, ve göklerin her kuşuna, ve kendisinde hayat nefesi olup yeryüzünde sürünen herşeye, bütün yeşil otu yiyecek olarak verdim; ve böyle oldu. Ve Allah yaptığı her şeyi gördü, ve işte, çok iyi idi.’ [Eski Ahit, Tekvin 1: 29-31] (Gary L. Francione, O’Reilly Radio Factor, 2007)

En erken Hristiyan kayıtlarından bazıları bize açıkça İsa Mesih ve havarilerinin katı birer vejetaryen olduklarını söylüyor. Aşağıda bununla ilgili pek çok kaynak sıralanmıştır:

  • Eusebius, Demonstratio Evangelica‘sında “Havariler meşakkatli bir yaşam sürerlerdi, şaraptan ve etten uzak dururlardı.” diye belirtmiştir. (III, 5)
  • Kendisi de bir vejetaryen olan erken dönem kilise babası İskenderiyeli Aziz Clement, havari Matta’dan bahsederken şunları belirtmiştir: “Vücutlarınızı hayvan mezarlığına çevirerek mutlu olamazsınız. Buna uygun olarak, Havari Matta çekirdek, kuruyemiş ve sebzeyle beslenmiş, etten her daim uzak durmuştur.” (Paedagosus II, 1)
  • Aziz Clement’in Recognitions adlı eserinde  Aziz Petrus’un “Ben zeytin ve ekmekle yaşarım ve nadiren buna ek olarak bazı sebzeleri de yerim.” dediği kaydedilmiştir. (VII, 6) [Düzeltme: Burada Clementine Recognitions adlı pseudo-Clementine eserden “Aziz Clement’in Recognitions adlı eseri” şeklinde bahsetme gafletinde bulunmuşum. Halit Yerlikhan’ın uyarısıyla düzeltiyorum, kendisine teşekkür ederim.]
  • Epiphanius’tan öğrendiğimiz kadarıyla kendisinin kabul etmediği Ebiyonitler İncili’nde İsa şöyle der: “Ben hayvan kurbanlarını yok etmeye geldim. Eğer hayvan kurbanına bir son vermezseniz, Allah’ın size karşı gazabı da son bulmaz.” (Panarion 30.16.5)
  • İsa’nın kardeşi Adil Yakup da vejetaryendi. Kilise tarihçisi Hegesippus’a ve Thomas İncili’ne göre, İsa bu diyardan göçtükten sonra kilisenin liderliğini Yakup devralmıştı. Eusebius’un dediğine göre, Hegesippus şöyle yazmıştı: “Havarilerden sonra Kudüs Kilisesi’nin lideri, İsa’nın ‘Adil’ lakaplı kardeşi Yakup oldu. Doğrusu, pek çok Yakup var. Ama bu Yakup, anasının rahmine düştüğü andan beri kutsaldı. Asla şarap veya alkollü bir içecek içmedi, asla et yemedi, asla traş olmadı, asla yağlanmadı veya yıkanmadı. Yün giysiler değil, keten giysiler giyip yalnız başına tapınakta halk için dualar ettiğinden, yalnızca ona Kutsalların Kutsalı’na1 girme imtiyazı tanınmıştı.” (Kilise Tarihi II, 23.4-6)
  • “Rabbin biraderi Yakup yalnızca tohum ve bitkilerle yaşadı ve etle şaraba asla dokunmadı.” (Epustulae ad Faustum XXII, 3)
  • Evangelion Da-mepharreshe‘de, ya da diğer adıyla Eski Süryani İncilleri’nde, Lukas 21.34’te İsa şöyle der: “Kendinize dikkat edin! Yüreklerinizi et yiyerek, şarap içerek ve maddesel hevesler duyarak ağırlaştırmayın. Yeryüzünde yaşayanlar için bir tuzak gibi aniden gelip çatar o gün.”
  • İsa’nın Kayıp Dini2 kitabının yazarı Keith Akers, Supreme Master TV ile yaptığı bir röportajda şunları söylemiştir: “Erken dönem Hristiyan kilisesi içerisindeki insanların çoğu et yemiyor, şarap içmiyordu. Bu oldukça net. Diğer kaynaklardan tüm havarilerin ve İsa’nın kardeşi Yakup’un vejetaryen olduklarını biliyoruz. Hegesippus, Yakup’un yalnızca vejetaryen olmadığını, aynı zamanda diğer havariler gibi şaraptan da uzak durduğunu ve ailesi tarafından bu şekilde yetiştirildiğini söylemiştir. ‘Anasının rahmine düştüğü andan itibaren kutsaldı.’ Yani, doğduğu andan itibaren vejetaryendi. Nasıl olur da İsa’nın ebeveynleri Yakup’u vejetaryen yetiştirmiş, ama İsa’yı yetiştirmemiş olurlar? Belli ki vejetaryen bir aileydi. Aslında, İsa’nın vejetaryen olduğunun oldukça açık olduğunu düşünüyorum.”
  • Modern İncillerde İsa’nın balık yemesine karşılık, Keith Akers şunları söylemiştir: “Erken dönem kilise babalarına bakarsak, örneğin Irenaeus, 5000 kişinin doyurulmasından bahsetmiştir. Eusebius ve Arnobius da aynı konuya değinmiştir. Bu kilise babalarının hiçbiri balıktan bahsetmezler, yalnızca ekmeğin bahsi geçer. Dolayısıyla balığın sonradan eklenmiş olduğunu düşünüyorum. Yeni Ahit’e baktığınızda dahi, İsa 5000 kişinin doyurulmasından bahsederken ‘Kalabalığı nasıl beslediğimi hatırlamıyor musunuz? Ekmeği nasıl paylaştığımızı?’ der ve balıktan bahsetmez.”

Ortaçağ’a gelindiğindeyse heterodoks gruplar arasında tutunabilen vejetaryenlik Hristiyan dünyası için son derece farklı bir anlam ifade etmeye başladı:

“1052 yılında Goslar’da, Kuzey Almanya’da gerçekleşen ilginç bir olay, Ortaçağ Almanyası’ndaki zındıklık3 kaynaklı ilk infazlara yol açtı. Bir grup adamın bir tavuğu öldürmeyi reddetmeleri üzerine suçlamada bulunuldu. Neden tavuğu öldürmeyi reddettikleri bilinmemekle birlikte görünen o ki sergiledikleri bu tavırdan ötürü vejetaryen olduklarından ve dolayısıyla Maniheizm’in4 zındıklığını yansıtan bir yaşam tarzı sürdürdüklerinden şüphelenilmişti. Tavuğun kaderini bilmiyoruz, ancak onu öldürmeyi reddedenler Kutsal Roma İmparatoru III. Henry’nin emriyle kazıklara bağlanıp yakıldılar.” (Leonard George, “The Encyclopedia of Heresies and Heretics”)

Bu “zındıklar” Katharlar’dı. Tüm Katharlar olmasa da, Katharlar’ın elit kesimi, tıpkı yukarıda bahsedilen erken dönem Hristiyanları gibi hayvan yemekten ve şarap içmekten uzak duruyorlardı. Aynı zamanda yumurta, süt ve bal da tüketmiyorlar, reenkarnasyona inanıyorlardı. Ancak ne şaşırtıcıdır ki balık yiyorlardı. Bunun birkaç sebebi var; bunlardan biri muhtemelen dönem insanının balıkların acı çekmediğini zannediyor olmasıydı (bu yanılgı 1900’lere gelindiğinde bile oldukça yaygındı, dolayısıyla şaşırmamak gerek). Diğer bir muhtemel sebepse İsa’nın İncil’de balık yiyor oluşuydu, dolayısıyla ortada bir yanlışlık olamazdı. (Bununla ilgili yukarıda açıklama yapmıştık.)

Katharlar Bogomiller’den, Bogomiller Paulusçular’dan, Paulusçular Maniheistler’den ve Maniheistler de Zerdüştiler ve Budistler’den büyük ölçüde etkilenmişlerdi; ancak bunların her biri ayrı bir yazı konusu olduğundan, Hristiyanlık’la ilgili yazı burada sona eriyor.

-Nezih Seven

VEGAN ŞAKİRT FACEBOOK SAYFASI İÇİN TIKLAYIN!


1. Kodeş Kodaşim, ana tapınak binasında bulunan özel bir bölme.

2. The Lost Religion of Jesus: Simple Living and Nonviolence in Early Christianity, 2000.

3. “Heresy” sözcüğünü “zındıklık” olarak çevirdim. Ortodoks dini görüşe aykırı olan, Kilise’yle ters düşen her türden dini görüşe/uygulamaya verilen isim denilebilir. Din karşıtlığı değildir; yalnızca din otoriteleri tarafından onaylanmayan inançların benimsenmesidir.

4. Maniheizm, 216-274 yılları arasında yaşamış olan Mani isimli İran’lı peygamberin getirdiği gnostik din. Sasani İmparatorluğu’nun hakimiyeti altında yaşamış, Hristiyanlar ve Zerdüştiler arasındaki sürekli gerilimden rahatsızlık duymuş, bir tür sentez yapmıştır. Mani, döneminin Yüksek Zerdüşti Rahibi Kartir’in isteği üzerine idam edilmişti. Mani ve takipçileri, ortodoks Zerdüştiler tarafından zendik olarak adlandırıldılar. Arap tarihçi Mesudi’ye göre bunun sebebi kutsal metin Avesta‘nın kendisine değil, tefsiri olan Zend‘e bağlılık duymalarıydı. Türkçe’ye de geçmiş olan zındık sözcüğü buradan gelmektedir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s